Dec 7, 2014

"Slučaj Kompozicije II" - Nova/stara tumačenja Pita Mondrijana


U godini u kojoj se navršava sedam decenija od smrti velikog holandskog slikara Pita Mondrijana, Narodni muzej u Beogradu priredio je izložbu pod naslovom "Pit Mondrijan: Slučaj Kompozicije II". Iz naslova izložbe, koja je realizovana pod pokroviteljstvom Ambasade Kraljevine Holandije i Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije, zaključuje se da je posvećena jednom od njegovih najpoznatijih dela, čiji original se nalazi u beogradskom Narodnom muzeju još od 1931. godine.

Možda je samo Mondrijanovo ime slabije poznato široj javnosti, ali je njegov specifični stil sigurno poznat svakome ko iole poznaje umetnost XX veka. Mondrijan je izumeo pravac apstraktnog slikarstva koji je nazvao neoplasticizam, a kome pripada i "Kompozicija II". Sva dela koja je stvorio u ovom stilu odlikuje pravilna četvorougaona mreža crnih linija na beloj pozadini, sa pojedinim poljima obojenim osnovnim bojama. Tokom godina, Mondrijanov pristup slikarstvu je postajao sve više minimalistički, ali su ove osnovne odlike njegovih dela ostale stalno prisutne. Mondrijanov neoplasticizam izvršio je ogroman uticaj na modernu umetnost, a naročito na arhitekturu, preko pokreta De Stijl kome je i sam pripadao.



"Kompozicija II", odnosno punim imenom "Kompozicija II u crvenoj, plavoj i žutoj", nastala je 1929. godine u Parizu. U Beograd je stigla dve godine kasnije, kao deo zbirke koju je Narodnom muzeju poklonio Odbor za širenje holandske umetnosti u Jugoslaviji, čime je Narodni muzej postao jedna od prvih muzejskih institucija u svetu koja je izlagala neko delo tada još uvek relativno nepoznatog Mondrijana.

Radovi nepoznatih autora sa anonimnog konkursa (1986)
Radovi Gorana Đorđevića (1983)
Rekonstrukcije kocke koju je izradio Dejan Anđelković
za performans sa mađioničarem Radetom Pilipovićem (1993)

Izložba "Slučaj Kompozicije II" bavi se pre svega fenomenom uticajnosti ovog dela u srpskoj i jugoslovenskoj umetnosti. Iako Narodni muzej u svojoj zbirci poseduje mnoga dela najvećih svetskih umetnika (uključujući Van Goga, Pikasa, Matisa, Šagala, Gogena...), čini se da nijedna slika nije toliko uticala na ovdašnje umetnike kao "Kompozicija II". Stoga ovu izložbu prvenstveno čine dela nastala pod uticajem Mondrijanove slike, od banalnih plagijata, preko sofisticiranih omaža do originalnih dela tek posredno inspirisanih njom, koji svi zajedno pružaju neka nova tumačenja i sagledavanja ovog dela.

Jelica Radovanović i Dejan Anđelković: Mondrijan ili 48048 bodova, goblen (1993)
Nikola Pilipović: Ljubičasti ugao, akril na platnu (1992)
Aleksandar Dimitrijević, Bez naziva, guma i uljana boja na blind ramu (1996)

Originalna slika izložena je na samom kraju postavke, tek da se vidi šta je to što odvaja majstora od šegrta. Teško je poverovati da je ovo po dimenzijama malo ali po značaju ogromno delo nastalo pre čitavih 85 godina, o čemu svedoči jedva vidljiva oznaka godine nastanka uz inicijale autora u donjem levom uglu. I posle svih tih godina, snaga i živost "Kompozicije II" ne jenjavaju.






Izložba "Pit Mondrijan: Slučaj Kompozicije II" biće otvorena u Narodnom muzeju do kraja februara sledeće godine, a nakon toga će izložena dela biti vraćena kolekcijama kojima pripadaju. Naravno, originalna "Kompozicija II" ostaće i nakon toga samo jedan od mnogo razloga zbog kojih treba posetiti Narodni muzej.

Nadajmo se još samo da će se uskoro i vrata muzeja konačno ponovo otvoriti za stalno, umesto samo za ovakve ad-hoc postavke...

Dopada Vam se ovaj tekst? Pratite perpetuuM Mobile i preko Facebooka.

No comments:

Post a Comment