Dec 21, 2016

Arhitektura Ratova zvezda


Mnogo je faktora koji utiču na uspeh ostvarenja sedme umetnosti, ali jedna od najbitnih komponenti u kreiranju uverljivih filmskih vizija svakako je arhitektura. Ipak, retko koji filmski žanr ostavlja toliku slobodu zamaha arhitektonske vizije u scenografiji kao fantastika, a naročito oni filmovi čija radnja se odvija u različitim svetovima kojima vladaju različite rase i kulture.

Od premijere prvog dela Ratova zvezda (Star Wars) pre skoro 40 godina, arhitektonska rešenja viđena u serijalu ne prestaju da golicaju maštu arhitekata, jednako onih koji pokušavaju da dešifruju uticaje stvarne arhitekture na onu iz filma i onih koji stvaraju svoje projekte po uzoru na građevine iz filmova. U nastavku teksta osvrnućemo se na najzanimljivije primere arhitekture u serijalu Ratova zvezda.



Originalna trilogija Ratova zvezda, objavljena između 1977. i 1983. godine, oslanjala se uglavnom na studijske enterijere, i to najviše na unutrašnjosti svemirskih brodova i stanica, modelovanih po ugledu na naučnofantastične filmove s kraja šezdesetih i početka sedamdesetih. Ipak, neki lokaliteti građeni su na terenu, kao na primer farma na kojoj je odrastao Luk Skajvoker iz prvog nastavka serijala, prvobitno nazvanom samo Ratovi zvezda (Star Wars), a kasnije preimenovanom u Nova nada (A New Hope), na planeti Tatuin koju je na filmu "glumio" Tunis. Farma evocira berberske pustinjske kuće, a ulice svemirske luke Mos Ajzli (u kojoj Luk upoznaje Hana i Čubaku - i Han puca prvi!) dočarao je tuniski grad Adžim.




U Novoj nadi značajno mesto zauzima i pobunjenička baza na planeti Javin 4, za koju su kao inspiracija poslužile majanske stepenaste piramide, a široki planovi eksterijera snimani su u kompleksu Tikal u Gvatemali.




Završnica drugog (i po mnogima najboljeg) nastavka Imperija uzvraća udarac (Empire Strikes Back) odvija se na gasovitoj planeti Bespin, u gradu-mašini zvanoj Cloud City ("grad oblak"), fantastičnoj megastrukturi očigledno inspirisanoj arhitektonima Bakminstera Fulera i grupe Arhigram.






Radnja poslednjeg filma iz originalne trilogije, Povratak džedaja (Return Of The Jedi), započinje u palati pužolikog mogula Džabe Hata, zdepastoj i glomaznoj rotondi u kojoj se prepoznaju različiti graditeljski uticaji, između ostalog tragovi islamske arhitekture i ranih budističkih stupa. Za razliku od većine monumentalnih građevina prvobitnog serijala koje su oživljene minijaturnim modelima, eksterijer Džabine palate je zapravo klasična kulisa - slika na ogromnom platnu.




Kraj Povratka džedaja dešava se na mesecu Endor, među simpatičnim Evoksima i njihovim kućicama na drveću. Po rečima kreatora Ratova zvezda Džordža Lukasa, Evoksi su radi kontrasta prema sofisticiranoj tehnologiji Imperije zamišljeni kao vrlo primitivna bića (i, šta god Lukas pričao, savršeno adaptibilna u plišane igračke), pa su zato njihova naselja predstavljena kao skupine koliba na drveću povezanih visećim mostićima, veoma nalik na naseobine plemena Nove Gvineje, koja se svrstavaju među najprimitivnija očuvana ljudska društva.




Međutim, najveća zvezda originalnih Ratova zvezda u tehnološkom smislu svakako je Zvezda Smrti, tačnije dva veštačka nebeska tela sličnog dizajna i istog imena. Prvobitna Zvezda Smrti iz prvog filma i njena nikad dovršena kasnija verzija koja se pojavljuje u Povratku džedaja predstavljaju neverovatno kompleksne inženjerske objekte, pa nimalo ne čudi što su nakon toliko godina ostale jednako zanimljive ne samo inženjerima nego i najširoj publici, toliko da se pojedini fanovi i danas prosto utrkuju u razradi složenih šema njihove (zamišljene) unutrašnjosti.







Petnaestak godina posle prvobitne trilogije usledila je i druga, takozvana prequel trilogija, koja je publici predstavila priču o razvojnom putu mladog Anakina Skajvokera i njegovoj transformaciji u najvećeg filmskog negativca svih vremena. Nažalost, ova ideja zvuči mnogo bolje u teoriji nego što je izvedena u praksi, pa smo umesto epske svemirske sage završili sa lutkomendijom u tri razvodnjena, šuplja, traljavo izvedena čina prepuna drvene glume, odbojnih likova i plastičnih kompjuterskih efekata od kojih se moglo skrpiti jedva sat i po pristojnog filmskog ostvarenja. Ipak, i pored svih mnogobrojnih mana, mora se priznati da su epizode I-III po pitanju arhitekture podosta maštovitije, ali doduše ne i originalnije, nego ostatak serijala.

Mada će dugo očekivana Fantomska pretnja (The Phantom Menace) ostati radije u zaboravu nego u sećanju ljubitelja serijala, ova dvosatna tortura donela je i nekoliko interesantnih, mada ne i toliko memorabilnih lokaliteta. Podvodni grad Gunganaca na planeti Nabu koji na vrlo uspeo način oponaša jato meduza jedan je od fascinantnijih prizora iz celog serijala, ali šta to vredi kad je prepun odurnih Gunganaca, koji su verovatno najiritantnija rasa u istoriji kinematografije.




Na istoj planeti, samo iznad vode, smešten je prestoni grad Tid, osmišljen po ugledu na mediteranske gradove zapadnjačkog vizantijskog nasleđa, pre svega Veneciju i Napulj. Jedna od stvari koja se može zameriti arhitektonskoj pozadini prequel trilogije su sterilni renderovani modeli, bez ubedljive detaljnosti koju su imala originalna tri filma, što se može primetiti i u prikazima Tida. Najupečatljivija građevina Tida svakako je palata, čija arhitektura otvoreno replicira najčistije oblike vizantijskog sakralnog graditeljstva.







Ipak, deo Fantomske pretnje sniman je i na lokaciji, gde je planetu Tatuin ponovo dočarao Tunis. Međutim, ovog puta se u ulozi robovskog naselja u kojem je odrastao mladi Anakin našlo nekoliko stvarnih berberskih naselja u okolini grada po imenu Tatauin, po kojem je Džordž Lukas i dao ime peščanoj planeti. Objekat arene u gradu Mos Espa, projektovan u generalnoj formi antičkih grčkih stadiona i rimskih hipodroma, renderovan je kompjuterski.






Najveći deo radnje u sva tri filma prequel trilogije odvija se u takozvanom Galaktičkom gradu koji zauzima celokupnu površinu planete Koruskant. Opšti dizajn Galaktičkog grada mnogo duguje prikazu Los Anđelesa u kultnom SF ostvarenju Blade Runner iz 1982. godine, što je najevidentnije u epizodi II - Napad klonova (Attack Of The Clones), ali se arhitektura pojedinačnih građevina značajno razlikuje.





Od značajnih objekata Galaktičkog grada treba izdvojiti hram džedaja, koji kombinuje nekoliko vrlo različitih arhitektonskih uticaja. Osnovni deo građevine oblikovan je po ugledu na mesopotamske zigurate, sa pet visokih stubova na vrhu koji podsećaju na monumentalnu arhitekturu Rima, Egipta, ali i Indije. U jednom od stubova nalazi se i sedište visokog veća džedaja, sa enterijerom dizajniranim u pseudo-art-deko maniru.






Među monumentalne građevine Koruskanta ubrajaju se i zgrade senata i uprave Republike, upečatljivih kupolnih formi koje su verovatno zamišljene po uzoru na pojedine američke stadione. U slučaju senata može se povući i interesantna paralela sa zgradom Muzeja vazduhoplovstva na beogradskom aerodromu Nikola Tesla, koju su već otkrili neki sajtovi koji se bave poređenjem stvarne arhitekture sa onom viđenom u serijalu Ratova zvezda, mada je verovatnoća da se Lukasov dizajnerski tim inspirisao baš ovom građevinom ravna nuli.







U Napadu klonova pojavljuje se i grad Tipoka na okeanskoj planeti Kamino, koji imitira formu naftnih platformi na otvorenom moru, ali zbog ponovne upotrebe motiva kupole ne deluje naročito originalno. Takođe, u ovom nastavku se prvi put u hronologiji Ratova zvezda pojavljuje i Zvezda Smrti, u vidu trodimenzionalnog plana.




Iako Osveta sita (Revenge Of The Sith), poslednji film prequel trilogije, po kvalitetu još uvek ne dostiže originalnu trilogiju, ipak je za dve klase bolji od svoja dva prethodnika. Jedna od stvari koja ga čine takvim svakako je i uvođenje raznovrsnih novih svetova koji su osvežili dosta ustajalu atmosferu epizoda I i II. Deo radnje odvija se na planeti Utapau, u rudarskom gradu Pau, koji zapravo predstavlja ogromnu jamu u zemlji, sa arhitektonskim detaljima izrađenim od kostiju ezoteričnih životinja kakvi se često viđaju u RPG video igrama.




Planeta Alderan imala je važnu ulogu u priči još u prvom filmu iz serijala 1977. godine, ali tek u Osveti sita imamo priliku da vidimo njenu površinu prekrivenu visokim snežnim planinama (snimano u švajcarskim Alpima) i gradove sa megastrukturama ispoliranih kurvilinearnih organskih oblika.




Neke od najznačajnijih scena Osvete sita odvijaju se na planeti Mustafar, uključujući i najdužu scenu dvoboja mačevima u istoriji filma (koja bi, ruku na srce, kao kraća verovatno bila mnogo efektnija). Mustafar je prikazan kao vulkanska planeta sa rekama lave (neke scene snimane su tokom stvarne erupcije Etne na Siciliji), kojom dominiraju grandomanska industrijska postrojenja koja crpe očigledne uticaje arhitektonskog futurizma prvih decenija XX veka i deluju kao prekopirana sa arhitektona Antonija Sant'Elije.






Filmovi iz nove trilogije Ratova zvezda, započeta 2015. godine epizodom VII - Buđenje sile (The Force Awakens) i planiranog serijala nevezanih filmova koji je otvorio odlični Odmetnik-1 (Rogue One) iz 2016. godine, takođe imaju svoje arhitektonske momente, ali budući da verovatno još uvek postoje oni koji nisu pogledali bar jedan od ova dva filma, priču o njima ostavićemo za neki drugi put. Do tada bi ih trebalo obavezno pogledati, ili makar obnoviti gradivo starijih epizoda. Vredi.


(Izvor svih fotografija: Wookieepedia - The Star Wars Wiki)


Dopada Vam se ovaj tekst? Pratite perpetuuM Mobile i preko Facebooka.


3 comments:

  1. Poštovanje! Hvala Vam na odlično napisanom postu. I na pregršt informacija o arhitekturi iz "Ratova zvijezda". Volim naučnu fantastiku i distopiju! Želim Vam sve najbolje u godini koja dolazi i što više novih poduhvata u planinarenju! Pozdrav!

    ReplyDelete
    Replies
    1. Hvala na komentaru i lepim željama, Milena! Takođe Vam želim uspešnu godinu i još mnogo lepih bajkovitih priča na blogu. Veliki pozdrav i svako dobro!

      Delete
  2. Hvala i Vama, na lijepim željama! Pozdrav!

    ReplyDelete